Alles moet (in de) wijken

De gemeenteraad is met zomerreces, veel ambtenaren zijn met vakantie en onze burgemeester was te zien op het Skutsje-journaal. Het is dus relatief rustig in de Leeuwarder politiek.

Toch wil dat niet zeggen dat er niks gebeurd. Een paar weken terug werd er nog even snel een culturele ‘kwartiermaker’ aangesteld. Deze kwartiermaker heeft de twijfelachtige eer het centrum voor de kunsten Parnas te sluiten. Muziekles in Leeuwarden is binnenkort alleen nog te krijgen in een wijkgebouw of bij iemand thuis in een verbouwde garagebox. Want, cultuureducatie moet ‘de wijken in’, zoals het heet. Een paar weken terug stond er ook nog een klein artikeltje in de Leeuwarder Courant (28-06) over het nieuwe welzijnswerk. Welzijnswerk wordt de komende jaren geconcentreerd in tien wijken. In de andere wijken komt de hulpverlening op een laag pitje te staan. Immers ‘Leeuwarders die zichzelf goed kunnen redden kunnen hulp zoeken bij buren, familie of vrijwilligers’. 

Zomaar twee voorbeelden van twee beleidsterreinen waar deze zomer alvast een voorschotje wordt genomen op het nieuwe collegeprogramma van de komende jaren. Natuurlijk, het collegeprogramma staat vooral in het teken van de noodzakelijke bezuinigingen. Maar er is nog een belangrijke gemeenschappelijke noemer; alles moet de komende jaren de wijken in. Het kunst- en cultuuronderwijs moet de wijken in. Het nieuwe welzijnswerk concentreert zich op probleemwijken. In zes ‘prioriteitswijken’ krijgen scholen een wijkfunctie. Van hieruit worden bijvoorbeeld bewegingsprogramma’s georganiseerd voor kinderen en volwassenen uit de wijk. BV Sport zal haar activiteiten gaan beperken tot de prioriteitswijken. Integratie vindt in de wijken plaats. Nieuwe wijkbewoners van allochtone afkomst worden opgevangen door oudere wijkbewoners die hen de Nederlandse taal en cultuur bijbrengen. Vrijwilligerswerk wordt heel belangrijk. Oh ja, en community art moet de sociale cohesie in de Leeuwarder wijken gaan verbeteren. Klagen doe je bij het wijkpanel, georganiseerd voor en door wijkbewoners.

Communities that care

Ik vraag mij af waar de populariteit van ‘de wijk’ vandaan komt. Of eigenlijk, ik vraag mij af waar zij op gebaseerd is. De wijk als natuurlijke habitat voor de tevreden Leeuwarder. De wijk als natuurlijke gemeenschap, een plek om te wonen, werken en te recreëren... Een plek om mensen te ontmoeten en elkaar te helpen... waar mantelzorg geen apart begrip is, maar een vanzelfsprekendheid. De wijk als een ‘community’, met een eenduidige en hechte sociale structuur, een ‘community that cares’.  Die wijk, bestaat die wel? Want het is tenslotte deze ideaaltypische wijk die model heeft gestaan voor al het wijkgerichte beleid van de gemeente Leeuwarden. Criminaliteit, werkloosheid, eenzaamheid, schooluitval, overgewicht, budgetproblemen, burengerucht, opvoedproblemen, echtscheidingen en slecht onderhouden voortuintjes… als je het collegeprogramma leest krijg je de indruk dat er een paar wijken zijn in Leeuwarden waar alle problemen samen komen. Ook krijg je de indruk dat een gezonde wijk hét panacee is voor al deze problemen.

Natuurlijk, werkloosheid brengt ook vaak armoede met zich mee, schooluitval leidt vaak tot criminaliteit. Mensen met minder geld wonen vaker in sociale huurwoningen. Maar het té gemakkelijk om te veronderstellen dat je op basis van stedelijke kwantitatieve gegevens (gemiddeld inkomen, werkloosheid, opleidingsniveau) een rigide scheiding kan maken tussen probleemwijken en gewone wijken. Immers, ieder mens is uniek. En iedereen kan van tijd tot tijd wat hulp of ondersteuning nodig hebben. Dit mag niet afhankelijk zijn van je postcode.

Het wijkgerichte beleid is bovendien gestoeld op nog meer twijfelachtige aannames. Eén daarvan is de aanname dat wijken in Leeuwarden sociale gemeenschappen vormen, of op z’n Amerikaans, Communities. De aanname dat onze geografische omgeving – de buurt waarin we wonen en de straten daaromheen – overeenkomt met onze sociale omgeving – de vrienden met wie we bellen, de mensen met wie we omgaan, de mensen die we helpen - . Dit is volgens mij niet correct, en zeker niet in de relatief kleine wijken van Leeuwarden.

Een andere belangrijke aanname van het wijkgerichte beleid is dat het dankzij de sociale samenhang is dat bepaalde problemen in bepaalde wijken voorkomen worden, zoals eenzaamheid, werkloosheid en overlast van jongeren. En dat de problemen in de prioriteitswijken dus veroorzaakt worden door de gebrekkige sociale structuur in deze wijken. Dit laatste is een sterk staaltje omgekeerde redenering. Sociale samenhang, gezelligheid en gemeenschapszin zijn volgens mij veel eerder het resultaat van mensen die in goeden doen zijn, en niet de oorzaak daarvan. Immers, pas als thuis alles op orde is, dan pas richt je je blik naar buiten toe.

Zeg me waar je woont, en ik zeg je wie je bent

Een tijdje terug, tijdens een bijeenkomst van welzijnswerkers en raadsleden, was er een welzijnswerker die onder woorden bracht wat het wijkgerichte denken inhield. ‘In elke prioriteitswijk zou een wijkrestaurant moeten komen, zodat minder mobiele en geïsoleerde wijkbewoners gezellig met elkaar kunnen eten. Op deze manier hoeft de gemeente op den duur minder scootmobiel’s te verstrekken, want ouderen hoeven de wijk niet per se meer uit’. Dit voorbeeld onderstreepte voor mij maar weer waarom D66 zich altijd zal blijven inspannen voor bijvoorbeeld het behoud van het persoonsgebonden budget (PGB). Het is namelijk niet aan de overheid om voor te schrijven met wie je sociale contacten opbouwt, of waar en onder welke omstandigheden. Het is niet aan de overheid om voor te schrijven wat voor hulp je nodig hebt en hoe je zult functioneren. De overheid hoort te faciliteren, niet voor te schrijven.

Even los van deze ideologische kwestie heb ik nog een paar hele praktische vragen; is het niet veel duurder om én voorzieningen op wijkniveau én stedelijke voorzieningen in stand te moeten houden, zoals met het welzijnswerk het geval zal zijn? Is het eerlijk dat de ene Leeuwarder wel budgethulp krijgt en de andere niet, afhankelijk van de postcode? BV Sport zal haar extra activiteiten in ‘gewone wijken’ schrappen. Zal de nog op te richten BV Cultuur kunst- en cultuureducatie ook enkel en alleen voorbehouden aan kinderen in prioriteitswijken?

In het najaar komt het college met een uitwerking van het nieuwe collegeprogramma. Laten we hopen dat niet alles moet wijken.

Hilde Tjeerdema

Gemeenteraadslid D66Leeuwarden

Deel via: